Thị trường vàng mã: Giá cả giật mình

Khảo sát giá bán các thành phẩm vàng mã tại xưởng so với giá trên thị trường bán lẻ khiến chúng tôi giật mình.

Đến xã Song Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh) vào dịp sản xuất vàng mã cao điểm nhất trong năm, nhà nào cũng bận tối mặt tối mũi. Trên con đường làng bày la liệt đủ loại giấy màu, tấp nập vào ra các chuyến xe chở mũ, lọng, quần áo, nhà lầu, xe hơi… đổ về các tỉnh.

Vàng mã “lên chuyên”

 

Một xưởng giấy

Chúng tôi đến xưởng sản xuất của gia đình chị Nguyễn Thị Hằng, thôn Đạo Tú, xã Song Hồ. Dù đang là giữa trưa hè nóng nực song mọi người trong xưởng đều làm việc luôn tay luôn chân.

Chị Hằng cho biết: “Nhà tôi chỉ làm mỗi khăn xếp nhưng “vào vụ” như này thì làm miết tới tối. Mỗi ngày chỉ ngủ 3-4 tiếng đồng hồ mà vẫn sợ giao hàng không đúng hẹn”. Mỗi chiếc khăn xếp bằng giấy từ “lò” chị Hằng có giá bán buôn 500 đồng, mỗi ngày cả xưởng làm được khoảng 500- 700 chiếc. Tuy nhiên, khi đưa ra thị trường, giá những chiếc khăn này đã được đẩy lên gấp 3-4 lần.

Liền vách với nhà chị Hằng là xưởng sản xuất nhà ông Nguyễn Đức Bội – chuyên làm đũa, cán ô, cán lọng hàng mã với công đoạn sản xuất khá đơn giản. Thân cây đay đã phơi khô được ông Bội đánh xe tải 2 tấn đi nhập tận Thái Bình. Mỗi xe hàng của ông trị giá khoảng 8 triệu đồng. Khi về xưởng, cây đay được chặt làm 3-4 phần. Phần gốc làm cán ô, cán lọng thì sơn các màu xanh, vàng, đỏ, đen; Phần ngọn cây nhỏ hơn được chặt ngắn, sơn vàng để làm đũa… Theo ông Bội, trong đợt cao điểm này, cứ 1 tuần ông lại phải đi Thái Bình để lấy nguyên liệu một lần.

Ở đây, việc làm vàng mã cũng đã tiến một bước lên “chuyên”. Có nghĩa là, mỗi gia đình chỉ làm một vài thứ hàng, nhiều khi chỉ là một vài bộ phận của món hàng.

Ví như xưởng của cô cháu bà Nguyễn Thị Bàng và Nguyễn Thị Tươi thì chuyên làm rổ rá, bát, đĩa; Xưởng nhà chị Trần Thị Hà chuyên làm giầy, dép… Mỗi nhà chỉ làm một vài mẫu vật, vài sản phẩm nhất định nên tính “chuyên nghiệp” nhờ đó cũng được nâng cao và số lượng hàng hóa luôn được đáp ứng khá nhanh trong thời gian ngắn.

Theo những người dân ở xã Song Hồ, mùa “xá tội vong nhân” năm 2010 này là mùa bận nhất từ trước tới nay của họ. Ngoài tháng cao điểm hiện tại, trước đó cả làng cũng nhận được đơn hàng lớn nhất từ trước tới nay từ tỉnh Thái Bình. Đó là đơn hàng đặt 8.000 bộ quân phục, vật dụng (quần áo, mũ tai bèo, dép cao su, ba lô) cho các liệt sĩ. Đơn hàng này cũng đã được chia nhỏ ra đến hầu hết các gia đình làm mã trong xã.

Giá cả… “vô thiên lủng”

Xưởng làm khăn xếp nhà chị Hằng.

Vừa tiếp chuyện chúng tôi chị Đoàn Thị Hạnh (làng Đông Hồ, xã Song Hồ) vừa tranh thủ xếp từng tập đồ hàng mã mới xuất xưởng. Chị Hạnh cho biết, nhà chị chỉ sản xuất 3 mặt hàng: Hình nhân thế mạng, nhà cửa, nón mã nhưng cũng bận đến mờ mắt. Cả nhà không ai dám ngủ quá 5 tiếng đồng hồ mà vẫn làm không hết việc. Việc sản xuất giao cho nhân công làm trong xưởng nhưng việc nhập thêm các mặt hàng khác để bán buôn tại đại lý thì nhất định phải do chị quán xuyến mới ổn.

Chúng tôi bày tỏ sự e ngại với số lượng hàng quá lớn (đại lý 150m² chật kín đồ hàng mã) việc tiêu thụ sẽ khó khăn thì chị Hạnh tự hào nói: “Thế mà tôi vẫn chưa đủ hàng do khách đặt đâu. Tại các tỉnh lân cận như Hà Nội, Bắc Giang, Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam… tôi đều có trên dưới 10 khách hàng lớn”.

Nơi giao hàng xa nhất của chị Hạnh là huyện Củ Chi (TP Hồ Chí Minh). Chỉ vào đống hàng ngồn ngộn đầy kho, chị Hạnh phân bua: “Ngần này lo gì ế, bây giờ hàng đang chật nhà nhưng chỉ cần đến mùng 8- 10/7 âm lịch, các chị đến là cửa hàng đã trống trơn không còn thứ gì rồi”. Nhà chị Hạnh chỉ là một trong số các đại lý vàng mã lớn ở Đông Hồ nên quả là “hoảng” vì sức “đốt tiền” khủng khiếp của người dân trong dịp này!

Căng mình ra như thế nhưng bà Nguyễn Thị Bàng (thôn Đạo Tú, xã Song Hồ) cho biết: “Cứ có việc là tranh thủ làm, chẳng dám ngủ nhiều nhưng ngày nào đều tay cũng chỉ được 30.000 – 40.000 đồng. Được cái làm nghề này, trong gia đình từ già đến trẻ đều có thể làm được. Cụ già thì chỉ cần ngồi xếp giấy, trẻ nhỏ thì tranh thủ thời gian không đi học phụ giúp thêm đỡ cho cha mẹ”.

Anh Nguyễn Thiện Bội (thôn Đạo Tú) cũng cho biết: “Làm nghề này nhẹ nhàng nhưng phải thật chăm chỉ, cần mẫn mới đủ tiền sinh hoạt. Nếu vừa làm vừa chơi thì ngày không kiếm được nổi 10.000 đồng đâu. Dân trong làng thường lao động khoảng 16- 18 tiếng/ngày nhưng tiền công cũng chỉ được khoảng 30.000 đồng. Vì hàng mã làm nhiều công đoạn nhưng được bán sỉ với giá rất rẻ, chỉ bằng 1/3- 1/4 giá thị trường”.

Khảo sát giá bán các thành phẩm tại đây so với giá trên thị trường bán lẻ khiến chúng tôi giật mình: Một ngôi nhà nhỏ có giá 6.000 đồng trong khi giá trên thị trường là 30.000 đồng; Một nhà lớn và tất cả vật dụng sinh hoạt như tivi, tủ lạnh, giường, tủ, chăn, ga, gối, đệm, bếp ga, bát, đũa… chỉ có giá 70.000 đồng trong khi giá bán trên thị trường từ 300.000 – 600.000 đồng; Ngựa to 10.000 đồng/con song giá bán trên thị trường là 70.000 đồng/con; Xe đạp 9.000 đồng/chiếc nhưng giá bán lẻ là 25.000 đồng/chiếc; 6.000 đồng/bộ quần áo so với giá thị trường là 20.000 – 25.000 đồng/bộ…

Hàng mã cũng phải “thời thượng”

Nhà ông Nguyễn Thiện Ninh (thôn Đông Khê, xã Song Hồ) là nơi cung cấp nguyên liệu giấy cho người làm mã cả xã này. Ông Ninh có xưởng in rộng khoảng 200m² với hơn 20 công nhân đang hối hả làm việc. Trong xưởng in này, có tới 40 – 50 tấn giấy được xếp cao tầng tầng, lớp lớp. Xưởng của ông Ninh được trang bị những máy in, máy cắt, máy xén hiện đại chẳng khác nào một nhà in ở Hà Nội.

Ông Ninh than rằng, bây giờ các chủ mối hàng rất khó tính, hàng mã được chọn lựa khá kỹ càng nên xưởng không ngừng phải cải tiến mẫu mã, cách pha màu tinh tế hơn…

Vừa nói, ông vừa chỉ vào đống hình nhân bên cạnh: “Năm ngoái những hình nhân này bán chạy như tôm tươi nhưng năm nay lại bị chê ỏng, chê eo. Người thì nói: “Các cô này vừa xấu lại trông quê quê, sợ các cụ không ưng ý”. Người lại bảo: “Cho các cô ấy mặc áo kiểu cổ lỗ sỉ, bây giờ phải thời thượng cơ, các cụ cũng tân tiến lắm”…

Theo các nghệ nhân khác ở đây, hàng mã bây giờ cũng phải theo “mốt”, không chỉ có các “cô gái” hình nhân mà ngay cả những vật dụng gia đình như nhà lầu, xe hơi, quần áo, đồ sinh hoạt… cũng phải được tạo dựng giống hàng thật với màu sắc tinh tế, hợp thời và không được quá lòe loẹt.

Nếu nhìn mức độ tiêu thụ hàng xuyên Bắc vào Nam của đại lý nhà chị Hạnh, xưởng in nhà ông Ninh… nhiều người hẳn sẽ giật mình. Không biết hàng trăm nghìn tấn hàng mã được sản xuất ở Đông Hồ để người trần đốt, người cõi âm có nhận được không nhưng khoản tiền thật đổi lấy hàng giả bỏ ra không hề nhỏ. Mỗi gia đình chỉ bỏ từ 20.000- 30.000 đồng cho hàng mã trong ngày Rằm tháng Bảy thì số tiền thật được đem đi “đốt” lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng. Đó là một sự lãng quá lớn!

Nguồn eva